Răng là gì? Cấu tạo, phân loại và chức năng của răng người

“Cái răng cái tóc là góc con người” – ngoài chức năng nhai thức ăn, răng còn ảnh hưởng rất lớn đến thẩm mỹ, giúp bạn tự tin hơn. Khái niệm về răng hầu như ai cũng biết nhưng để hiểu rõ hơn về cấu tạo của răng chắc hẳn không phải ai cũng tường tận. Vậy hàm răng người là gì? Cấu tạo, phân loại và chức năng ra sao?

Răng là gì?

Răng (teeth) là một phần quan trọng của hệ tiêu hóa giúp nghiền nát thức ăn trước khi nuốt. Hầu hết người trưởng thành có đủ 32 chiếc răng. Trẻ em từ 4 tháng tuổi – 6 tuổi có 20 chiếc răng sữa, sau đó răng sữa rụng đi và nhường chỗ cho răng vĩnh viễn.

Cấu tạo của răng

Mỗi chiếc răng đều có 5 mặt và men răng, ngà răng và tủy răng. Cụ thể:

1. Men răng

Lớp bảo vệ bên ngoài của mỗi chiếc răng, chất cứng nhất trong cơ thể con người, tia X không thể xuyên qua được. Men răng giúp bảo vệ răng của bạn tránh vi khuẩn tấn công gây sâu răng, xâm nhập vào ngà răng.

Ngoài ra, men răng có tính giòn, dễ nứt và mẻ khi xảy ra va chạm mạnh.

2. Ngà răng

Nằm dưới lớp men răng và ngoài tủy răng có tính mềm, xốp không cứng như men răng. Ngà răng chứa đầu nút các dây thần kinh nên khá nhạy cảm nếu bị các tác nhân bên ngoài tác động.

Khi men răng mất, phần ngà răng lộ ra và tiếp xúc trực tiếp thức ăn, vi khuẩn,… khi đó nguy cơ sâu răng của bạn sẽ tăng lên.

3. Tủy răng

Phần nhạy cảm nhất của răng, chứa các dây thần kinh, mạch máu và các mô liên kết, được men răng và ngà răng bảo vệ. Tủy răng được xem là trái tim của răng. Nếu bạn chăm sóc răng miệng không tốt dẫn đến chết tủy răng. Lúc này, răng chết tủy sẽ mất đi chức năng nhai và tính thẩm mỹ của răng.

Cấu trúc răng người

1. Thân răng

Phần nhô ra khỏi lợi và bộ phận này có thành phần cấu tạo như sau:

Men răng: được hình thành bởi những hợp chất muối vô cơ, axit amin histidine, muối cacbonat, clorua, florua, sunfat natri, kali, lysine arginine, MgCO3. Bình thường men răng có màu trong, hơi mờ và theo thời gian dưới sự tác động của thức ăn, sử dụng các chất kích thích sẽ khiến răng chuyển sang màu xám, vàng, nâu, đen,…
Ngà răng: cấu tạo từ chất keo collagen, cacbonat canxi, fluor, magie, photphat 3, canxi apatit, 32H2O…. Lớp ngà tự nhiên có màu vàng nhạt, xốp và thấm, độ đàn hồi cao, không giòn nhưng dễ vỡ nếu men răng bị tác động một lực từ bên ngoài.
Buồng tủy: chứa nhiều dây thần kinh cảm giác và mạch máu nuôi dưỡng răng. Vì vậy, buồng tủy được men răng và ngà răng bảo vệ, bao bọc.

2. Cổ răng

Được bảo vệ bởi lớp nướu mềm ở bên ngoài, có cấu tạo như sau:

Men răng: tỉ lệ lớp men ở phần này bắt đầu giảm do không đóng vai trò nghiền nát thức ăn trực tiếp như men răng ở thân răng.
Ngà răng: bảo vệ tủy răng.
Buồng tủy: phân nhánh thành các ống tủy. Số lượng ống tủy của mỗi chiếc răng không giống nhau, dao động từ 1-3 ống tủy.

3. Chân răng

Phần ẩn sâu bên trong được nướu bao bọc, chỉ có thể quan sát được phần chân răng sau khi nhổ răng. Số lượng chân răng không giống nhau, dao động từ 1 – 3 (tùy thuộc vào loại răng). Chân răng có cấu tạo như sau:

Cement chân răng bao bọc bên ngoài, bảo vệ ngà răng và ống tủy.
Ngà răng bảo vệ ống tủy.
Ống tủy chứa các dây thần kinh, mạch máu, nuôi dưỡng răng.

Con người có bao nhiêu cái răng?

Hầu hết người trưởng thành có 32 chiếc răng. Tuy nhiên, một số người sinh ra có một số răng thừa hoặc thiếu răng thì số lượng răng sẽ thay đổi. Với trẻ em sẽ có 20 chiếc răng sữa và sau đó rụng đi, nhường chỗ cho răng vĩnh viễn. (1)

Phân loại răng, vị trí, cách đếm và đọc tên

Ở người có nhiều chiếc răng khác nhau và mỗi chiếc đảm nhiệm những vai trò riêng. Răng vĩnh viễn có 4 loại, cụ thể như sau:

1. Răng cửa (răng số 1, 2)

Chiếc răng được xem là hàng tiền đạo, dễ thấy nhất trong miệng. Răng cửa có 8 chiếc bao gồm: 4 răng cửa trên, 4 răng cửa dưới.

2 chiếc răng cửa giữa (răng số 1) nằm giữa cung hàm đảm nhiệm vai trò cắn xé thức ăn chính.
2 chiếc răng cửa bên (răng số 2) có vai trò hỗ trợ răng số 1 để cắn xé thức ăn.

2. Răng nanh (răng số 3)

Hầu hết mỗi người đều có 4 chiếc răng nanh được chia đều cho 2 bên của hàm trên và hàm dưới. Răng nanh giúp xé, nhai thực phẩm như thịt, rau củ….

3. Răng hàm nhỏ (răng số 4, 5)

Ngoài những tên gọi trên, răng hàm nhỏ còn được gọi bằng răng cối nhỏ, răng tiền hàm. Mỗi người đều có 8 chiếc, chia đều cho 2 bên và 2 hàm. Răng hàm nhỏ đảm nhiệm chức năng hỗ trợ ăn nhai và cắn xé thức ăn thành những miếng nhỏ hơn.

4. Răng hàm lớn

Có tổng cộng 12 chiếc răng, chia đều cho các cung hàm, đảm nhiệm khoảng 90% hoạt động ăn nhai của con người, cụ thể:

Răng số 6: Có kích thích lớn, đảm nhận chức năng ăn nhai chính.
Răng số 7: Hỗ trợ răng số 6 nghiền nhỏ thức ăn.
Răng số 8 (răng khôn): mọc sau cùng và nằm trong cùng.

Quá trình hình thành và phát triển của răng

Con người cũng như các loài động vật có vú khác đều có 2 loại răng: răng sữa và răng vĩnh viễn. Trước khi trẻ sinh ra, răng đã bắt đầu phát triển trong xương hàm. Khi trẻ tầm 6 tháng tuổi, răng bắt đầu nhú ra khỏi nướu nên đây cũng là giai đoạn các bà mẹ tập cho trẻ ăn dặm. Khi 21 tuổi, răng gần như hoàn tất quá trình phát triển. Cụ thể như sau:

Sơ sinh: Răng phát triển trong xương hàm, chưa nhú ra khỏi nướu nên việc quan sát sẽ khó nhận thấy.
6 tháng tuổi: 2 răng cửa giữa hàm dưới đầu tiên bắt đầu nhú ra khỏi nướu và lộ ra bên ngoài.
9 tháng tuổi: 4 răng cửa dưới và 4 răng cửa trên mọc ra.
12 – 20 tháng tuổi: Răng cối và răng nanh ở 2 hàm bắt đầu xuất hiện.
20 – 24 tháng tuổi: Những răng sữa cuối cùng mọc ra. Thông thường, em bé tầm 2,5 tuổi đã phát triển đầy đủ răng sữa.
6 tuổi: Răng sữa cửa hàm dưới bắt đầu rụng, nhường chỗ cho răng cửa vĩnh viễn.
7 tuổi: Răng cửa sữa ở 2 hàm bắt đầu lung lay và rụng, nhường chỗ cho các răng vĩnh viễn mọc ngay vị trí tương ứng.
8 – 14 tuổi: Răng cối sữa, răng nanh sữa ở 2 hàm rụng nhường chỗ cho răng cối vĩnh viễn. Đây là độ tuổi hoàn tất quá trình thay răng ở người. Vì vậy, ở độ tuổi này phụ huynh nên dạy trẻ cách bảo vệ răng miệng kỹ hơn vì nếu chẳng may răng sâu, chết tủy phải nhổ đi, ảnh hưởng nhiều đến thẩm mỹ, chức năng ăn nhai.
14 – 21 tuổi: Nếu hàm còn chỗ trống, răng số 8 sẽ mọc lên và thấy được trên miệng. Ngược lại, nếu hàm không đủ khoảng trống, răng khôn sẽ mọc lệch hoặc mọc ngầm, gây đau nhức, chèn ép và sâu răng số 7, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

Các chức năng của hàm răng người

1. Chức năng ăn nhai

Bộ phận đầu tiên tham gia vào quá trình tiêu hóa thức ăn chính là răng. Răng đóng vai trò nghiền nhỏ thức ăn trước khi đưa vào bao tử, ruột non… để hấp thụ thức ăn. Cụ thể như sau:

Răng cửa: Cắn thức ăn
Răng nanh: Xé thức ăn
Răng hàm nhỏ và răng hàm lớn: Nghiền nát thức ăn.

2. Chức năng thẩm mỹ

Hàm răng đẹp là một trong những điểm nhấn tôn lên vẻ đẹp của một người, răng đều, mọc đầy đủ… sẽ giúp khuôn mặt hài hòa, cân xứng. Từ đó, bạn cũng tự tin trong giao tiếp và trò chuyện với người khác.

Sở hữu một hàm răng đẹp không chỉ giúp bạn tự tin mà còn giúp nụ cười trở nên duyên hơn..

Nếu răng lệch, chen chúc, hô,… có thể can thiệp bằng những phương pháp niềng răng hoặc phẫu thuật để thay đổi cấu trúc hàm. Tuy nhiên, việc này nên thận trọng và tìm cơ sở uy tín để không bị cảnh “tiền mất tật mang”.

3. Chức năng phát âm

Răng phối hợp cùng lưỡi tham gia vào quá trình phát âm của một người. Nếu răng đều và đầy đủ giúp cho quá trình phát âm được tròn vành rõ chữ. Tuy nhiên, với những trường hợp răng sữa mất sớm thì lúc răng vĩnh viễn mọc lên lại gây tình trạng chen chúc xô lệch, ảnh hưởng gián tiếp đến việc phát âm.

Người lớn mất răng cửa không thể phát âm chuẩn được các âm “s”, “th”, “ch”, “v”,… nên quá trình học ngoại ngữ cũng trở nên khó khăn.

Ngoài ra, những trường hợp răng mọc lệch, chen chúc hay thưa, khi ấy luồng hơi từ trong miệng đẩy ra ngoài không đều, khiến phát âm không chuẩn, gây ảnh hưởng đến việc truyền đạt thông tin đến người khác.